Giriş: 2010, Mechmate Forumu
2010 civarı. Bir CNC router topluluğu, QCAD Community Edition 2.0.5’in topluluk sürümüne CAM yetenekleri eklemek istiyordu.
QCAD CE, o dönemde Qt3 kütüphanesine bağlıydı. Önce Qt4’e taşınması gerekiyordu. Bu taşıma işi projeyi kendi yoluna soktu: CADuntu adıyla başladı, kısa süre sonra LibreCAD oldu [1].
Hikâyenin ironisi burada: LibreCAD, CAM için doğdu; bugün CAM yapmıyor. Yaptığı şey, CAM’in girdisini üretmek. Ekranda gördüğünüz 0,00 mm kalınlığındaki kılcal çizgi, lazer kesim makinesinde gerçek bir kesim yoluna dönüşüyor. Aradaki köprü DXF.
Bu incelemenin motifi kılcal çizgi. Çünkü LibreCAD’in değeri, çizginin ne kadar ince göründüğünde değil, o çizginin nereye gittiğinde saklı.
LibreCAD, Windows, macOS ve Linux üzerinde çalışan, GPLv2 lisanslı, açık kaynak bir 2D CAD uygulamasıdır [1][2]. AutoCAD DXF formatını kendi çalışma formatı olarak kullanır; katmanlar, ölçülendirme, bloklar, tarama ve yazdırma araçları sunar [3][4][5].
Bir Bakışta LibreCAD
| Geliştirici | Gönüllü topluluk; kökeni 2010’daki QCAD CE çatalına dayanır [1][7] |
|---|---|
| Güncel Sürüm | 2.2.1.6 — 17 Ekim 2026 (bakım sürümü); 2.2.2 alfa ayrı geliştirme hattı [6][7] |
| Lisans | GPLv2 (GPL-2.0-only) [1][7] |
| Kapsam | Yalnızca 2D teknik çizim; izometrik görünüm 2.5D temsildir, 3D modelleme değildir [3] |
| Platformlar | Windows, macOS, Linux; topluluk yapılarında Haiku [1][7] |
| DXF Desteği | Okuma/yazma: R12, R14, 2000, 2004, 2007; DWG içe aktarma temel düzeyde [5] |
| Çizim Araçları | Katmanlar, kalemler, çizgi tipleri, bloklar, tarama, metin, komut satırı, yakalama [3][4] |
| Ölçülendirme | Hizalı, yatay, dikey, doğrusal, radyal, çapsal, açısal ve leader [4] |
| Paket Boyutları | Windows x64 84,6 MB; macOS ARM64 98,8 MB; Linux x86-64 AppImage 82,8 MB [6] |
| Olmayan | 3D katı modelleme, parametrik kısıtlar, montaj, yerleşik CAM [3][8] |
İlk Dönemeç: CAM İçin Doğdu, Çizim Programı Oldu
LibreCAD’in doğuş hikâyesi, ürünün bugünkü sınırını da açıklıyor.
Proje, Mechmate CNC router kullanıcıları için QCAD CE’ye CAM yetenekleri eklemek üzere başladı [1]. Ama Qt3’ten Qt4’e taşıma, CAM eklemekten daha büyük bir iş çıktı. Yıllar içinde proje, önce CADuntu, sonra LibreCAD adıyla bir 2D çizim uygulamasına dönüştü [1][7].
Bugün LibreCAD’de bir CAM modülü yok. Takım yolu üretmiyor, kesici yarıçapı telafi etmiyor, post-processor yönetmiyor. Yaptığı şey, bu işlerin girdisini üretmek: temiz, katmanlı ve ölçekli bir DXF.
Bu, bir başarısızlık değil; net bir iş bölümü. Ama kullanıcı için kritik bir fark. “LibreCAD ile lazer kesim yapacağım” diyen biri, aslında “LibreCAD ile lazer kesim için dosya hazırlayacağım” demiş oluyor.
İkinci Katman: DXF, Programın Ana Dili
LibreCAD’in yerel çalışma formatı DXF’tir; dosyayı içe aktarıp kaydederken bu formatı kullanır [7]. Bu, onu bir “AutoCAD küçük kardeşi” yapmaz; ama AutoCAD ekosistemiyle konuşmasını sağlar.
Desteklenen sürümler sınırlı ve nettir: R12, R14, 2000, 2004 ve 2007 [5]. Daha yeni DXF sürümleri için resmî yanıt, dosyayı uyumlu bir sürüme dönüştürmek. Projenin kendi SSS sayfası bunu açıkça söylüyor: LibreCAD, Autodesk DXF formatının tüm özelliklerini desteklemiyor [5].
DWG tarafı daha da sınırlı. LibreCAD DWG’yi temel düzeyde içe aktarabiliyor; içe aktarma başarısız olursa kullanıcıya DXF’e dönüştürmesi öneriliyor [5]. Yani DWG, LibreCAD’in ana dili değil; misafir dili.
Bu sınır, lazer/CNC atölyeleri için çoğu zaman sorun değil. Çoğu kesim yazılımı DXF R12 veya 2000 okur. Ama mimari bir projede, yeni sürüm DXF’le çalışan bir danışmandan gelen dosyada sorun olabilir. Satın alma kararından önce, tedarik zincirinizin hangi DXF sürümünü kullandığını sormak gerekir.
Üçüncü Katman: Katmanlar, Kalemler ve Kılcal Çizgi
LibreCAD’in en olgun tarafı, 2D çizim disiplinidir.
Her nesnenin bir “kalem”i vardır: renk, çizgi kalınlığı ve çizgi tipi. Kalem özellikleri tek bir nesneye, seçili gruba veya katmana atanabilir [3]. Varsayılan çizgi kalınlığı 0,00 mm’dir; yani kılcal çizgi. Üst sınır 2,11 mm ve aradaki değerler ISO çizgi kalınlıklarını içerir [3].
Katmanlar, çizimi düzenlemenin ana yoludur. Her nesne yalnızca bir katmana ait olabilir; katman, kalem özelliklerini topluca taşır ve nesne bazında geçersiz kılınabilir [3]. İnşaat katmanları (construction layers) çıktıda görünmez ve sonsuz uzunlukta yardımcı çizgiler taşır [3].
Bu yapı, lazer/CNC hazırlığında doğrudan işe yarar. Kesim, gravür ve yardımcı çizgiler ayrı katmanlara konur; kesim yazılımı bu katmanları renk veya isimle eşler. Ama dikkat: LibreCAD katmanı “kesim sırası” veya “takım” olarak yorumlamaz. O eşleme, CAM tarafında yapılır.
Kılcal çizginin anlamı da burada: Ekranda 0,00 mm görünen çizgi, gerçek dünyada sıfır genişlikte değildir. Lazerin veya bıçağın kendi genişliği vardır. Kerf telafisi LibreCAD’in işi değil; CAM’in işi. LibreCAD sadece geometriyi doğru verir.
Dördüncü Katman: Ölçülendirme ve Yazdırma
LibreCAD, teknik çizimin ölçülendirme dilini ciddiye alır.
Hizalı, yatay, dikey, doğrusal, radyal, çapsal ve açısal ölçüler ile leader araçları vardır [4]. Ölçü parçaları — metin yüksekliği, ok boyu, uzantı çizgisi boşluğu — çizim tercihlerinden ayarlanır. Kılavuz, yazdırma ölçeği değiştiğinde “General Scale” değerinin baskı ölçeğinin tersi olarak ayarlanması gerektiğini söyler [4].
Bu, “ölçüyü çizime göre ölçekle” alışkanlığı olan kullanıcılar için önemli bir tuzak. 1:4 basılacak bir çizimde General Scale 4 olmalıdır; yoksa ölçü metni kağıtta yanlış boyutta çıkar [4].
Kılavuz ayrıca ölçülendirme kurallarını listeler: her ölçünün tek yorumu olmalı, ölçü ve uzantı çizgileri kesişmemeli, her nesne bir kez ölçülendirilmeli, büyük ölçüler dışarıda yer almalı [4]. Bunlar LibreCAD’e özgü değil; teknik çizim geleneğinin kuralları. Ama programın bunları kılavuza yazması, hedef kitlesini gösteriyor: mühendislik ve mimarlık çizimi.
Beşinci Katman: Lazer ve CNC Hazırlığı
LibreCAD’in lazer/CNC ekosistemindeki yeri, bir “hazırlık masası” gibi.
Akış tipik olarak şöyle: 2D geometri çizilir, katmanlar ayrılır, ölçüler ve notlar eklenir, DXF olarak dışa aktarılır. Kesim yazılımı DXF’i içe alır, katmanları eşler, kerf telafisini uygular ve takım yolunu üretir. LibreCAD bu zincirin ilk halkasıdır [1][5].
Projenin kendi sponsor sayfası da bu bağlantıyı gösteriyor: PCBWay, DXF dosyalarını sac metal, lazer kesim ve büküm için teklif almak üzere kabul ediyor [1]. Yani ekosistem, “DXF üret, CAM’e ver” mantığıyla kurulmuş.
Pratikte dikkat edilmesi gerekenler:
1. Kapalı konturlar. Lazer kesim, kapalı bir yol ister. Açık uçlu bir çizgi kesim değil, gravür veya hatalı yol olur. LibreCAD’de “trim” ve “extend” araçlarıyla konturu kapatmak gerekir [3].
2. Ölçek ve birim. DXF, birim taşır ama kesim yazılımı bunu farklı yorumlayabilir. Çizimi gerçek ölçüde (1:1) modellemek, baskı ölçeğiyle karıştırmamak gerekir [4].
3. Katman eşlemesi. Kesim, gravür ve yardımcı çizgiler ayrı katmanlarda olmalı. Aksi halde kesim makinesi ölçü çizgilerini de keser.
4. DXF sürümü. Kesim yazılımınız R12 mi, 2000 mi okuyor? LibreCAD R12’den 2007’ye kadar yazabiliyor; doğru sürümü seçmek gerekir [5].
5. Kerf. Kesici genişliği telafisi LibreCAD’de yok. Bu, CAM tarafında uygulanır. LibreCAD’den çıkan geometri, “nominal” geometridir.
Üçüncü Dönemeç: 2D’nin Sınırı
“LibreCAD 3D yapmıyor” cümlesi teknik olarak doğru, ama eksik. Yapmadığı şey, 3D katı modelleme. Yaptığı şey, 3D bir nesneyi 2D’de temsil etmek.
Kılavuz, izometrik görünümü “bazen 2.5D olarak anılan” bir temsil olarak tanımlıyor [3]. Yani üç eksenli bir çizim düzlemi var; ama hacim, kütle, montaj veya parametrik ilişki yok.
Bu sınır, ürünün kimliğini belirliyor. LibreCAD bir “3D modelleyicinin küçük kardeşi” değil; ayrı bir disiplinin aracı: teknik resim. Bir parçanın üretim resmini çizmek için 3D modele ihtiyacınız yoksa, LibreCAD yeterli. Ama aynı parçanın montajını, müdahale kontrolünü veya hacmini hesaplamak istiyorsanız, başka bir araç gerekir.
Parametrik kısıtlar da yok. Ölçü değiştiğinde geometri otomatik güncellenmez; çizgiyi ve ölçüyü ayrı ayrı düzeltirsiniz. Bu, basit çizimlerde hız kaybı; ama zaten 2D teknik resimde parametrik modelleme çoğu zaman gereksiz bir karmaşıklıktır.
Dördüncü Dönemeç: Sürüm, Topluluk ve Gelecek
LibreCAD’in güncel stable hattı 2.2.1.x. 2.2.1.6, 17 Ekim 2026’da yayımlandı [6]. Sürüm notları, bunun bir bakım sürümü olduğunu söylüyor: sınırlı hiperboller, sağdan sola MText, CJK fontları, küçük ekran düzenleri ve çok sayıda hata düzeltmesi [6].
2.2.2 alfa hattı ayrı yürüyor ve düzenli kullanım için önerilmiyor [7]. LibreCAD 3 ise tamamen yeniden yazılmış deneysel bir dal; Lua betikleme ve yeni arayüz hedefliyor, ancak geliştirme 2023’ten sonra durdu ve proje odağını LibreCAD 2’ye verdi [7].
Topluluk tarafında tablo dürüst olmak gerekirse karışık. 2023 tarihli bağımsız CAD taraması, LibreCAD’in düzenli katkıcı çekmekte zorlandığını, iki üretken katkıcıyı kaybettiğini ve v3 dalının yayınlanabilir olmaktan uzak olduğunu aktarıyor [9]. Bu, yazılımın öleceği anlamına gelmiyor; ama yol haritası belirsizliği anlamına geliyor.
Yine de bakım sürümleri geliyor. Bir 2D çizim programı için bu, çoğu kullanıcının ihtiyacı olan şey: radikal yenilik değil, kararlılık.
Öğrenme Eğrisi: Bir Öğleden Sonra mı, Bir Hafta mı?
LibreCAD’in öğrenme eğrisi hakkında iki doğru cümle var.
Birincisi, temel çizimin hızlı olduğu. 2012 tarihli bağımsız bir inceleme, arayüzü “kullanımı kolay” bulmuş ve “çok fazla öğrenme eğrisi yok” demişti [8]. AutoCAD deneyimi olan biri için menüler ve tutamaç mantığı tanıdıktır [7].
İkincisi, standartlara uygun bir teknik resmin daha uzun sürdüğü. Katman disiplini, ölçü ölçeği, çizgi kalınlıkları, yazdırma ayarları ve DXF sürümü gibi konular bir öğleden sonrada öğrenilmez [3][4]. Program kolay; teknik çizim zor.
Aradaki farkı anlatmak için basit bir benzetme: LibreCAD’i öğrenmek, bir cetveli ve gönyeyi tutmayı öğrenmeye benzer. Teknik resim kurallarını öğrenmek ise ayrı bir eğitimdir.
Kimler İçin Uygun, Kimler İçin Değil?
Uygun: Lazer, plazma ve su jeti için 2D DXF hazırlayan atölyeler; mimari plan, elektrik tesisatı ve arazi çizimi yapan bürolar; teknik resim ve mühendislik grafiği dersi veren okullar; AutoCAD lisansı bütçesi olmayan küçük ekipler; basit parçaların üretim resmini çizen makine atölyeleri [1][8].
Uygun değil: 3D katı model, montaj ve müdahale kontrolü yapan ekipler; parametrik özellik geçmişi bekleyenler; yerleşik CAM stratejisi ve post-processor isteyenler; bulut işbirliği ve sürüm yönetimi arayanlar; yeni DXF sürümleriyle (2010 ve sonrası) doğrudan çalışması gerekenler [3][5].
Ara grup: AutoCAD’ten kaçmak isteyen ama 3D’ye geçmek istemeyen kullanıcılar. Onlar için LibreCAD, tanıdık bir 2D alışkanlığın ücretsiz devamı.
Alternatiflerle Kısa Karşılaştırma
| Araç | Yaklaşım | LibreCAD’e Göre Farkı |
|---|---|---|
| QCAD | 2D, ticari + topluluk sürümü | LibreCAD’in atası; daha olgun 2D araç seti ve ticari destek, ama ücretli sürüm. |
| FreeCAD | Parametrik 3D + 2D tezgâhlar | 3D ve teknik resim aynı çatıda; daha ağır ve daha dik öğrenme eğrisi. |
| Autodesk Fusion 360 | Bulut destekli 3D CAD | 3D model, CAM ve simülasyon; 2D teknik resim için fazla ağır ve abonelik gerektirir. |
| AutoCAD LT | Ticari 2D standardı | Daha geniş DXF/DWG uyumu, tedarik zinciri alışkanlığı ve destek; lisans maliyeti var. |
| Inkscape | Vektör grafik | Görsel ve sanatsal vektörler için güçlü; ölçülendirme, katman disiplini ve DXF teknik çizim akışı yok. |
Karar cümlesi: LibreCAD, “2D çizip DXF olarak devretmek” isteyenin aracı. “3D modelleyip üretim hattını yönetmek” isteyenin aracı değil.
Kapanış: Kılcal Çizgi Nereye Gidiyor?
LibreCAD’de varsayılan çizgi 0,00 mm. Ekranda neredeyse görünmez. Ama o çizgi, doğru katmandaysa, doğru ölçekteyse ve kapalı bir kontur oluşturuyorsa, bir lazerin kesim yolu olur.
Programın değeri burada: gösterişsiz bir doğruluk. 3D yapmıyor, CAM yapmıyor, bulut yapmıyor. Yaptığı tek şeyi — 2D geometriyi temiz üretmeyi — yıllardır yapıyor.
Tek cümlelik cevap: LibreCAD, lazer/CNC ve teknik resim için sağlam bir 2D hazırlık aracı; 3D tasarım ve üretim yönetimi bekleyenler için ise yanlış katman.
Bugün atabileceğiniz adım: Bir braket çizin, kesim ve gravür için iki katman ayırın, DXF R12 olarak dışa aktarın ve kesim servisine gönderin. Programın bütün işi bu üç adımda görünür.
İki soru: Üretim zinciriniz DXF’in hangi sürümünü okuyor? Ve o zincirde CAM’i kim yapıyor?
Kaynaklar
- LibreCAD, resmî web sitesi — tarihçe, GPLv2, platformlar, topluluk ve PCBWay DXF bağlantısı; 7 Kasım 2026’da erişildi. librecad.org
- LibreCAD User Manual, giriş — GPLv2 ve kılavuz kapsamı; 7 Kasım 2026’da erişildi. docs.librecad.org
- LibreCAD User Manual, “Fundamentals” — koordinatlar, katmanlar, kalemler, çizgi kalınlıkları, izometrik 2.5D; 7 Kasım 2026’da erişildi. docs.librecad.org
- LibreCAD User Manual, “Annotating a Drawing” — ölçü tipleri, ölçü ölçeği ve yazdırma kuralları; 7 Kasım 2026’da erişildi. docs.librecad.org
- LibreCAD Wiki, “FAQ” — DXF R12/R14/2000/2004/2007 desteği ve temel DWG içe aktarma; 7 Kasım 2026’da erişildi. dokuwiki.librecad.org
- GitHub, “LibreCAD v2.2.1.6” — 17 Ekim 2026 yayını, paket boyutları ve sürüm notları. github.com/LibreCAD/LibreCAD
- Wikipedia, “LibreCAD” — 7 Kasım 2026’da erişildi; sürüm, lisans, platformlar, tarihçe ve LibreCAD 3 durumu için ikincil kaynak. en.wikipedia.org/wiki/LibreCAD
- Jack Wallen, “DIY: LibreCAD offers basic CAD tools for free”, TechRepublic — 27 Ocak 2012. techrepublic.com (arşiv)
- Alexandre Prokoudine, “A survey of free CAD systems”, LWN.net — 6 Şubat 2023. lwn.net (arşiv)
