Sensible World of Soccer 96/97

1994 baharı. İngiltere'nin güneydoğusunda, Essex kırsalındaki Chelmsford kasabası. Dünya futbol oyunları pazarı, EA Sports’un gösterişli izometrik açısı ve yüzlerce karelik hantal koşu animasyonlarıyla tanıttığı FIFA International Soccer fırtınasıyla çalkalanıyordu. Ancak Sensible Software’in dar ofisinde Jon Hare ve Chris Yates bambaşka bir vizyonun peşindeydi. Masanın etrafında toplanan ekip için futbol, televizyon yayınlarını taklit eden yapay bir kamera açısı veya ağır animasyon kilitleri demek değildi; futbol, saf bir hız, milisaniyelik refleksler ve sahayı bir satranç tahtası gibi yukarıdan okuma sanatıydı.

Jon Hare, ekrandaki futbolcuları devasa poligonlar yerine kuşbakışı görünen mikro piksel figürlerine dönüştürdü. Topu kramponlara yapıştırmayı reddettiler. Sahadaki her pas, her kavis ve her falso serbest bir fizik kuralları dizisiyle hareket etti. Ve en önemlisi; iki adet 880 KB'lık Amiga disketine tam 27.000 gerçek futbolcunun ve 1.500 kulübün yer aldığı devasa bir dünya ansiklopedisi sığdırdılar. Bu karar, video oyun tarihinin gelmiş geçmiş en bağımlılık yapıcı ve saf futbol simülasyonunu ortaya çıkardı.

İlk Dönemeç: Topun Ayağa Yapışmaması ve Tek Butonlu 'Aftertouch' Fiziği

1990'ların ortasında piyasayı domine eden iki zıt futbol ekolü vardı. Bir yanda Dino Dini'nin efsanevi Kick Off serisi bulunuyordu; ancak Kick Off'ta top adeta bir bilardo masasında kayar gibi kontrolsüzce fırlıyor, oyuncular topun peşinde kontrolsüzce savruluyordu. Diğer uçta ise FIFA vardı; top krampona bir mıknatıs gibi yapışıyor ve oyuncu yön tuşlarına bastığı sürece toptan asla ayrılmıyordu.

Sensible Software üçüncü ve kusursuz bir yol geliştirdi. SWOS'ta top ne ayağa yapışıyordu ne de kontrolsüzce kaçıyordu. Top ile futbolcu arasında hassas bir "etki alanı" (sweet spot) tanımlandı. Koşarken topu ayağınızdan hafifçe açıyor, yön değiştirdiğinizde topun momentumunu hesaba katmak zorunda kalıyordunuz.

Asıl dâhice devrim ise kumanda şemasındaydı. O dönem konsollarda 6 ve 8 butonlu karmaşık oyun kolları yaygınlaşırken, Amiga oyuncularının elinde yalnızca tek butonlu klasik bir Competition Pro veya Zipstick joystick vardı. Sensible Software, tüm futbol dinamiklerini bu tek bir butona yükledi:

• Butona kısa dokunmak: Yerden sert ve isabetli tek pas.
• Butona basılı tutmak: Havadan aşırtma orta veya kaleye füze şut.
• Şut anında joystick'i ters veya çapraz yöne çekmek: İkonik 'Aftertouch' (muz falso). Top havadayken havayı bükerek kalecinin uzanamayacağı 90 derecelik köşelere kavis çiziyordu.

COMMODORE AMIGA (OCS / ECS / AGA) 50 HZ PAL V-SYNC

Kusursuz Donanım Kaydırma & Paula Sesi: Amiga Agnus/Alice yongaları sayesinde saha 50 Hz PAL frekansında en ufak kare atlaması olmadan pürüzsüzce kayar. Paula çipi; stadyum tezahüratlarını ve giriş şarkısı "Goal Scoring Superstar Hero"yu unutulmaz kılar.

MS-DOS PC SÜRÜMÜ (1995/1996) VGA 320x200 / VESA

Yüksek Menü Çözünürlüğü & Sabit Disk Kolaylığı: DOS sürümü menülerde daha yüksek çözünürlük ve sabit diskten anında yükleme avantajı sunar; ancak 60 Hz VGA ekranlarda 50 Hz PAL akıcılığını yakalamak zordur. Müzikler Sound Blaster üzerinden çalınır.

İkinci Dönemeç: 2 Disketlik Mucize — 27.000 Futbolcu ve 1.500 Kulüp

İnternetin, çevrim içi veri tabanlarının ve Google'ın henüz dünyada var olmadığı bir dönemde; bir video oyununda dünya futbolunu haritalandırmak hayal dahi edilemez bir hedefti. 1994 ile 1996 yılları arasında veri editörü Chris Chapman ve Jon Hare, İngiltere'deki ofisten telefon diplomasisi yürüttü. Dünyanın dört bir yanındaki fanzin yazarları, yerel spor muhabirleri ve futbol tutkunlarıyla mektuplaşılarak veriler toplandı.

Sonuç inanılmazdı: Faroe Adaları Ligi'nden Brezilya 2. Ligi'ne, İtalya Serie A'dan Türkiye 1. Ligi'ne (Galatasaray, Fenerbahçe, Beşiktaş, Trabzonspor, Kocaelispor, Gençlerbirliği, Vanspor...) kadar 1.500 profesyonel kulüp, 140'tan fazla milli takım ve tam 27.000 gerçek futbolcu!

Daha da akıl almaz olanı, her futbolcunun boy, kilo, hız, pas, kafa, müdahale ve bitiricilik gibi 7 temel niteliğe ve gerçek piyasa değerine sahip olmasıydı. Tüm bu küresel atlas, 20 sezonluk derin menajerlik kariyeri, taktik editörü ve transfer borsasıyla birlikte Commodore Amiga'nın sadece iki adet 880 KB'lık standart disketine sıkıştırılmıştı. RAM kısıtı yalnızca 1 MB idi. Bu veri sıkıştırma mimarisi, dönemine göre gerçek bir bilişim zaferiydi.

Üçüncü Dönemeç: Amiga'nın 50 Hz Donanım Ruhu ve "Goal Scoring Superstar Hero"

SWOS'un PC DOS portu ve konsol sürümleri piyasaya çıktığında, hiçbir platform Commodore Amiga'daki saf oyun hissini birebir veremedi. Neden? Cevap donanım senkronizasyonunda saklıydı.

Avrupa PAL televizyon standardı saniyede 50 yarım kare (50 Hz) tazeleme hızına sahipti. Amiga'nın Agnus ve Copper yongaları, dikey tarama çizgisiyle birebir kilitlenerek ekranı piksel piksel kaydırıyordu. Ekranda top saatte 120 kilometre hızla kaleye uçarken ne bir titreme (judder) ne de bir yırtılma yaşanıyordu. PC'lerde ise 60 Hz VGA monitörler ve dönemin değişken CPU saat frekansları bu pürüzsüz ritmi bozuyordu.

Ve elbette Paula ses yongası... Oyunu başlattığınızda disket sürücünün mekanik tıkırtıları arasından yükselen o unutulmaz giriş şarkısı kulakları dolduruyordu: "You're a goal scoring superstar hero..." Jon Hare ve efsanevi besteci Richard Joseph'in hazırladığı, Jackie Reed'in seslendirdiği bu parça, bir video oyunu için yazılmış en içten ve dokunaklı marşlardan biri olarak hafızalara kazındı.

Teknik Parametreler ve Mimari Karşılaştırması

Karar Destek Matrisi: SWOS Bugün Nasıl Oynanmalı?

Sensible World of Soccer, modern oyun dünyasının yüzlerce buton ve trilyonlarca poligonla anlatmaya çalıştığı futbol heyecanını; Essex'te yazılmış iki disket, tek bir buton ve 27.000 ismin saf tutkusuyla sonsuza dek mühürlemiştir.

Son bir soru: 90. dakikada ceza sahası yayının hemen dışındasınız; tek bir joystick hamlesiyle o falsolu muz ortayı kesip forvetinizin kafasına mı indireceksiniz, yoksa 30 metreden doksana giden o efsanevi füzeyi mi deneyeceksiniz?