Herhangi bir Commodore 64 emülatörünü çalıştırmak için – ister VICE, CCS64, BMC64 veya MiSTer FPGA olsun – yazılımınız orijinal Commodore 64 Sistem ROM’larını gerektirir. Bu ürün yazılımı dosyaları, dünya çapında milyonlarca C64 ‘e güç veren temel işletim kodunu içerir.
İşte C64 ROM mimarisini, yasal lisanslama seçeneklerini ve ROM’ları kendi eski donanımınızdan fiziksel olarak atmak için adım adım yöntemleri anlamak için kesin, yasal olarak uyumlu kılavuzunuz.
1. Temel C64 ROM Dosyalarını Anlama
Standart Commodore 64 mimarisi, anakarttaki üç çekirdekli 8 KB ROM yongasının yanı sıra bir özel disk sürücüsü ürün yazılımından oluşur:
| ROM Çipi | Büyüklük | bellek adresi | Fonksiyon |
|---|---|---|---|
| KERNAL ROM | 8 KB (8192 bayt) | $E000 - $FFFF |
İşletim sistemi çekirdeği, G/Ç rutinleri, ekran düzenleyici, kaset ve IEC seri sürücü protokolleri. |
| TEMEL ROM | 8 KB (8192 bayt) | $A000 - $BFFF |
Commodore TEMEL V2 yorumlayıcısı Microsoft tarafından yazılmıştır, komut ayrıştırma ve matematik rutinleri sağlar. |
| CHARGEN ROM | 4 KB (4096 bayt) | $D000 - $DFFF (anahtarlı) |
Karakter oluşturucu bit eşlem desenleri (büyük harf/grafik ve küçük harf karakter setleri). |
| 1541 DOS ROM | 16 KB (16384 bayt) | İç Disk Sürücüsü | Commodore 1541 disket sürücüsünün içindeki bağımsız MOS 6502 CPU’ya güç sağlayan CBM DOS 2.6 ürün yazılımı. |
2. Yasal Olarak ROM’lar Nasıl Elde Edilir (Ticari ve Lisanslı)
Seçenek A: Cloanto’nun “C64 Forever” (% 100 Yasal ve Lisanslı)
Orijinal Commodore telif hakları ve ROM varlıkları Cloanto (Amiga Forever’ın arkasındaki aynı şirket) tarafından satın alındı. Cloanto, orijinal, mükemmel C64 ROM’ları resmi olarak lisanslar ve dağıtır.
- Ürün: C64 Forever Free Express Edition veya Plus Edition.
- ROM’ların Konumu: Kurulduktan sonra, orijinal ÇEKİRDEK, TEMEL ve CHARGEN ROM dosyaları uygulamanın
Sistem/ROM/dizininde bulunur. - Yasallık: Dünya çapında kişisel ve emülatör kullanımı için tamamen yasaldır.
Seçenek B: Açık Kaynaklı Temiz Oda Alternatifleri
Tamamen özgür, açık kaynaklı yazılımları tercih ederseniz, modern geliştiriciler C64 ÇEKİRDEĞİNİ ve BASIC’i tescilli Commodore kodunu kullanmadan sıfırdan yeniden oluşturmuştur:
- OpenC64 / Mega65 OpenROM’lar: Modern FPGA klonları için tasarlanmış temiz oda uygulamaları.
- VICE Open ROM’lar: VICE’ın son derlemeleri, telif hakkıyla korunan dökümler gerektirmeden birçok programı önyükleyen yerleşik izin veren açık kaynaklı ROM ikamelerini içerir.
3. Donanım Boşaltma: Fiziksel Donanımdan ROM’ları Çıkarma
Orijinal bir Commodore 64 breadbin veya C64c’ye sahipseniz, aygıt yazılımını kişisel arşiv için yasal olarak boşaltma hakkına sahipsiniz. İşte en popüler üç yöntem:
Yöntem 1: TEMEL Bellek Dökümü Komut Dosyası (Sıfır Ekstra Donanım)
Gerçek C64 ‘ünüze bağlı bir SD2IEC veya 1541 sürücünüz varsa, bu basit Commodore TEMEL programını kullanarak ROM’ları doğrudan RAM’den bir diskete kopyalayabilirsiniz:
10 REM DUMP C64 KERNAL TO DISK 20 OPEN 1,8,15,"S0:KERNAL.ROM" : CLOSE 1 30 OPEN 2,8,2,"KERNAL.ROM,P,W" 40 FOR A = 57344 TO 65535 50 PRINT#2, CHR$(PEEK(A)); 60 NEXT A 70 CLOSE 2 80 PRINT "KERNAL DUMP COMPLETE!"
Yöntem 2: ZoomFloppy USB Arayüzü Kullanma
ZoomFloppy cihazı, orijinal bir Commodore 1541 veya 1571 sürücüsünü USB üzerinden doğrudan bilgisayarınıza bağlar. Açık kaynaklı OpenCBM komut satırı araçlarını kullanma:
# Read original drive DOS ROM over USB: cbmctrl download 8 0xc000 0x4000 1541_dos.bin
Yöntem 3: Doğrudan EPROM Okuyucu
Lehimsiz soketli çipleri olan donanım meraklıları için, 24 pimli veya 28 pimli maske ROM’larını (MOS 2364 / 23128) modern bir USB EPROM okuyucusuna (TL866II Plus / T48 gibi) 24 ila 28 pimli bir adaptörle yerleştirmek, ham onaltılık baytları doğrudan saniyeler içinde bir dosyaya okumanızı sağlar.
4. Resmi SHA -1 Sağlama Toplamlarının Doğrulanması
ROM dökümlerinizin orijinal fabrika Commodore revizyonlarıyla eşleştiğinden emin olun:
- KERNAL Rev 3 (901227 -03):
dbe3e7c7cca436166c34e29b371b42a923145838(8.192 bayt) - TEMEL V2 (901226 -01):
f833d114d250630f02a0340c3c3003201f48216f(8.192 bayt) - CHARGEN (901225 -01):
b08d07756c523c1b71cb032104da274b999e6571(4.096 bayt) - 1541 – II DOS (251968 -01):
899fa3cbb9e21104336c7a477093a8ab00d40808 (16.384 bayt)